1- واقعیتهای تاریخی که هیچ مجالی برای شک و تردید باقی نمی2- گذارند،3- بیان می4- کنند که اسلام در مدت زمانی کوتاه،5- توانست با شکوه6- ترین و طولانی7- ترین تمدن را در تاریخ بنیان8- گذاری کند. دانش فراوان در زمینه9- های مختلف علوم و فنون که مسلمین از خود بر جای گذاشته10- اند هنوز هم شواهدی هستند که حاضر پیش11- رو داریم و کتابخانه12- های دنیا هزاران نسخة خطی عربی - اسلامی را در بر می13- گیرند که نشان می14- دهند تا چه اندازه تمدن مسلمین ریشه15- دار و اصیل بوده است. آثار اسلامی پراکنده در تمام دنیای اسلامی نیز به عظمت آنچه هنر اسلامی بدان دست یافته است شهادت می16- دهند.
تمدن مسلمین در اندس، و آثار بر جای مانده از آن تا به امروز نیز، در خود اروپا شاهد بر ادعای ما است. اروپا در قرن دوازده و سیزده فعالانه شروع به ترجمه علوم مسلمین کرد و تمدن جدید خود را براساس آن، بنا نهاد.
17- قرآن کریم،18- علم و علماء را بسیار گرامی می19- دارد و انسان را بر تدبر در هستی و تحقیق در آن و آبادانی زمین تشویق می20- کند و اولین آیات قرآن که نازل شدند،21- انسانها را به اهمیت علم و خواندن و تدبر یادآوری می22- کنند. این آیات پیام مهمی داشتند که از همان ابتدا،23- مسلمانان متوجه آن شدند و همچنین یاری رسانی اسلام به رشد تمدن،24- از لحاظ مادی و معنوی،25- نیاز به دلیل ندارد.
26- اسلام تاوان عقب27- ماندگی مسلمین را در عصر حاضر،28- به عهده نمی29- گیرد. چون اسلام مخالف تمام انواع عقب30- ماندگی است. آنگاه که مسلمانان از درک معنای واقعی اسلام عاجز شدند،31- از زندگی عقب افتادند.
مالک بن نبی - مفکر جزائری - در این مورد صادقانه اظهار نظر میکند و میگوید : عقبماندگیای که امروز مسلمانان از آن رنج میبرند، سبب آن اسلام نیست بلکه این، سزایی است شایسته از ناحیه اسلام بر مسلمین، به سبب اینکه اسلام را رها کردهاند نه به سبب تمسک به آن همچنانکه برخی نادان میپندارند. پس عقبماندگی مسلمین هیچ ربطی به اسلام ندارد.
32- اسلام بر روی هر توسعه33- ی تمدنی که خیر و سعادت انسان را در بر گیرد باز بوده و همچنان باز خواهد ماند. هر گاه مسلمانان اسباب واقعی عقب ماندگی خود را بررسی کنند،34- اسلام را بین این اسباب نخواهند یافت. عوامل خارجی زیادی وجود دارند که اکثر آنها بر جای مانده از دوران استعماری هستند که سرزمینهای اسلامی را از پیشرفت باز داشتند. و این به نوبه خود - به اضافه بعضی عوامل خارجی - باعث شدند که مسلمانان عناصر مثبت و ارزشهای محرک در اسلام را فراموش کنند.
35- جائز نیست،36- اسلام با واقع اسف بار امروز دنیای اسلام آمیخته شود. عقب37- ماندگی38- ای که امروز مسلمانان از آن رنج می39- برند،40- مرحله41- ای از تاریخ آنان به شمار می42- آید و هرگز به معنای این نیست که تا ابد اینطور باقی خواهند ماند. جائز نیست،43- اسلام متهم شود به اینکه عامل عقب44- ماندگی مسلمین شده است،45- همچنانکه جائز نیست که در عقب46- ماندگی کشوهای امریکای لاتین مسیحیت متهم گردد.
امانت علمی ایجاب میکند که حکم بر موضعگیری اسلام نسبت به تمدن، براساس بررسی موضوعی اصول اسلام، و از روی انصاف صورت گیرد نه بر اساس شایعات، اتهامات و پیش داوریهای باشد که هیچ ربطی به حقیقت ندارند

1- فتوحات اسلامی استعمار نبوده است. استعمار - همچنانکه در عصر جدید با آن آشنا هستیم - منابع در آمد و ثروتهای کشور مورد استعمار را غارت،2- و اقتصاد آن را ویران می3- کند و به رشد کشور از لحاظ اقتصادی و فرهنگ و تمدن اهمیت نمی4- دهد. حال آنکه قضیة فتوحات اسلامی چنین نبوده است و تاریخ بر این مدعی شاهد است. اندلس - که جزئی از اروپا است - بعد از فتح اسلامی،5- از هر لحاظ به یک کشور مترقی تبدیل شد. هر تاریخ نویس با انصاف می6- تواند اندلس را زمانیکه مسلمین در آن بودند با دیگر کشورهای اروپائی آن دوره مقایسه کند تا ببیند تا چه اندازه فتح اسلامی باعث ترقی و پیشرفت آن شد و به هر جای که مسلمانان وارد شده7- اند،8- وضعیت همین بوده است. آثار معماری اسلامی و تمدنهای بر جای مانده بر این مدعی گواهند.
9- جزیه عبارت از مالیاتی بود که اهل سرزمینهای فتح شده در مقابل حمایت،10- ایجاد امنیت و دفاع از آنان به حکومت اسلامی پرداخت می11- کردند و هر گاه یکی از آنان داخل لشگر اسلامی می12- شد،13- جزیه از او ساقط می14- گردید. سیر توماس أرنولد در این مورد به قبیلة جراجمه مثال می15- زند که قبیلة مسیحی و در کنار انطاکیه ساکن بود و با مسلمانان سازش نموده و تعهد داده بود که با آنان همکاری کند و در کنار آنان در جنگها شرکت نماید به شرط اینکه مسلمانان از گرفتن جزیه صرف نظر کنند. محمد الغزالی : مانه سئوال عن الإسلام ج 2،16- ص 92،17-
18- جهاد در راه خدا به منظور دست یابی به غنایم نه تنها در اسلام مردود است،19- بلکه جرم محسوب می20- شود. از پیامبر (ص) سئوال شد در مورد کسی که به منظور کسب غنایم به جهاد در راه خدا می21- رود. فرمود (لا أجرله) هیچ ثوابی برای او نیست. و سه مرتبه آن را تکرار کرد.
22- قول به اینکه فتوحات اسلامی توسعه23- طلبی استعماری و به خاطر مسائل اقتصادی بوده،24- به فعالیتی محسوب می25- شود که به منظور کاهش جلوه دادن آنچه که امروز استعمار غرب نسبت به کشورهای اسلامی انجام می26- دهد،27- صورت می28- گیرد. حال آنکه بین این دو،29- تفاوت بسیار زیاد وجود دارد. مثالهای زیادی وجود دارند که بیان می30- کنند جانب استعمار اقتصادی در فتوحات اسلامی منتفی است. اما در بین آنها ما یک مثال می31- آوریم. در پیمان32- نامة که خالد بن ولید با برخی از اهالی اطراف حیره بسته بود،33- عبارتی را قید کرد که : «فإن منعناکم فلنا الجزیهُ و إلّا فلا» اگر از شما دفاع کردیم،34- باید به ما جزیه بدهید در غیر این صورت نه. و عملاً اتفاق افتاده که مسلمانان جزیه را به سرزمینهای فتح شده پس داده35- اند. آنگاه که احساس کرده36- اند،37- نمی38- توانند حمایت لازم را از آنان بعمل آورند. آن واقعه در زمان خلیفة دوم عمربن 39- خطاب روی داد آنگاه که هر قل امپراطور،40- لشگر بزرگی را برای جنگ مسلمین جمع41- آوری کرد و آن وقت مسلمانان با لشگر روم مشغول جنگ بودند فرماندة مسلمان (خالدبن ولید) نامه42- ای به اهل شهرهای فتح شده نوشت که اموالتان (جزیه) را به شما بازگرداندیم چون از ناحیة لشگری بزرگ مود حمله قرار گرفته43- ایم و شما شرط کرده بودید که از شما دفاع کنیم ولی در حال حاضر نمی44- توانیم به این شرط عمل کنیم بنابراین جزیه45- ای که از شما گرفته بودیم باز پس دادیم و اگر خداوند ما را پیروز گردانید،46- آنچه که بین خود نوشته47- ایم به قوت خود باقی است.( الدعوه الی الإسلام،48- سیرتوماس أرنولد ص 79).

1- فتوحات اسلامی استعمار نبوده است. استعمار - همچنانکه در عصر جدید با آن آشنا هستیم - منابع در آمد و ثروتهای کشور مورد استعمار را غارت،2- و اقتصاد آن را ویران می3- کند و به رشد کشور از لحاظ اقتصادی و فرهنگ و تمدن اهمیت نمی4- دهد. حال آنکه قضیة فتوحات اسلامی چنین نبوده است و تاریخ بر این مدعی شاهد است. اندلس - که جزئی از اروپا است - بعد از فتح اسلامی،5- از هر لحاظ به یک کشور مترقی تبدیل شد. هر تاریخ نویس با انصاف می6- تواند اندلس را زمانیکه مسلمین در آن بودند با دیگر کشورهای اروپائی آن دوره مقایسه کند تا ببیند تا چه اندازه فتح اسلامی باعث ترقی و پیشرفت آن شد و به هر جای که مسلمانان وارد شده7- اند،8- وضعیت همین بوده است. آثار معماری اسلامی و تمدنهای بر جای مانده بر این مدعی گواهند.
9- جزیه عبارت از مالیاتی بود که اهل سرزمینهای فتح شده در مقابل حمایت،10- ایجاد امنیت و دفاع از آنان به حکومت اسلامی پرداخت می11- کردند و هر گاه یکی از آنان داخل لشگر اسلامی می12- شد،13- جزیه از او ساقط می14- گردید. سیر توماس أرنولد در این مورد به قبیلة جراجمه مثال می15- زند که قبیلة مسیحی و در کنار انطاکیه ساکن بود و با مسلمانان سازش نموده و تعهد داده بود که با آنان همکاری کند و در کنار آنان در جنگها شرکت نماید به شرط اینکه مسلمانان از گرفتن جزیه صرف نظر کنند. محمد الغزالی : مانه سئوال عن الإسلام ج 2،16- ص 92،17-
18- جهاد در راه خدا به منظور دست یابی به غنایم نه تنها در اسلام مردود است،19- بلکه جرم محسوب می20- شود. از پیامبر (ص) سئوال شد در مورد کسی که به منظور کسب غنایم به جهاد در راه خدا می21- رود. فرمود (لا أجرله) هیچ ثوابی برای او نیست. و سه مرتبه آن را تکرار کرد.
22- قول به اینکه فتوحات اسلامی توسعه23- طلبی استعماری و به خاطر مسائل اقتصادی بوده،24- به فعالیتی محسوب می25- شود که به منظور کاهش جلوه دادن آنچه که امروز استعمار غرب نسبت به کشورهای اسلامی انجام می26- دهد،27- صورت می28- گیرد. حال آنکه بین این دو،29- تفاوت بسیار زیاد وجود دارد. مثالهای زیادی وجود دارند که بیان می30- کنند جانب استعمار اقتصادی در فتوحات اسلامی منتفی است. اما در بین آنها ما یک مثال می31- آوریم. در پیمان32- نامة که خالد بن ولید با برخی از اهالی اطراف حیره بسته بود،33- عبارتی را قید کرد که : «فإن منعناکم فلنا الجزیهُ و إلّا فلا» اگر از شما دفاع کردیم،34- باید به ما جزیه بدهید در غیر این صورت نه. و عملاً اتفاق افتاده که مسلمانان جزیه را به سرزمینهای فتح شده پس داده35- اند. آنگاه که احساس کرده36- اند،37- نمی38- توانند حمایت لازم را از آنان بعمل آورند. آن واقعه در زمان خلیفة دوم عمربن 39- خطاب روی داد آنگاه که هر قل امپراطور،40- لشگر بزرگی را برای جنگ مسلمین جمع41- آوری کرد و آن وقت مسلمانان با لشگر روم مشغول جنگ بودند فرماندة مسلمان (خالدبن ولید) نامه42- ای به اهل شهرهای فتح شده نوشت که اموالتان (جزیه) را به شما بازگرداندیم چون از ناحیة لشگری بزرگ مود حمله قرار گرفته43- ایم و شما شرط کرده بودید که از شما دفاع کنیم ولی در حال حاضر نمی44- توانیم به این شرط عمل کنیم بنابراین جزیه45- ای که از شما گرفته بودیم باز پس دادیم و اگر خداوند ما را پیروز گردانید،46- آنچه که بین خود نوشته47- ایم به قوت خود باقی است.( الدعوه الی الإسلام،48- سیرتوماس أرنولد ص 79).

1- اسلام دین رحت و مهربانی است و به عدالت و آشتی فرا می2- خواند و آزادی و کرامت انسان را محفوظ نگه می3- دارد و این،4- تنها شعار نیست بلکه اصول اساسی و متینی هستند که بنیان اسلام بر آن نهاده شده است خداوند پیامبرش محمد (ص) را رحمهً للعالمینفرستاد هر پیامبر رسالتش را اینگونه توصیف می5- کند : «انما بُعثتُ لأُتمّمَ مکارم الأخلاق» : مبعوث شده6- ام تا مکارم اخلاق را به اتمام برسانم و اسلام آزادی انتخاب را حتی در امور اعتقادی به انسان بخشیده است
فمن شاء فلیؤمن و من شاء فلیکفرالکهف / 29
هر که میخواهد ایمان بیاورد و هر که میخواهد کافر شود.
دعوت به اسلام براساس حکمت، اندرز زیبا و گفتگوی نیکو صورت میگیرد نه بر اجبار و فشار همچنانکه اسلام به عدالت و نیکی کردن دستور داده و از فحشاء، منکر، طغیان و فساد در زمین نهی نموده است و از پیروانش خواسته که بدی را با نیکی جواب دهند و پیامبر (ص) وقتی مکه را فتح کرد با وجود اینکه اهل مکه این همه ظلم، خشونت، قتل و آزار را نسبت به او و اصحاب او روا داشتند آنان را بخشید و فر مود : «إذهبوا انتم الطلقاء»
7- یک توافق کامل بین إسلام و آشتی (سلام) وجود دارد چون کلمة اسلام مشتق است از همان اصلی که لفظ سلام از آن مشتق شده است و خداوند در قرآن کریم خود را سلام توصیف نموده است و تحیت مسلمانان نیز سلام است تا مرتب به آنان یادآور شود که سلام هدف اساسی است و نباید از اذهان دور بماند. مسلمان در پایان نمازش هر روز پنج مرتبه به نصف دنیا در طرف راست سلام می8- کند و سپس به نصف دیگر دنیا در سمت چپ. امری که اشاره می9- کند به اینکه مسلمان آرزوی سلام و آشتی برای همه دنیا دارد.
10- از تمام آنچه گذشت،11- آثار مسالمت12- آمیز بودن اسلام،13- پدیدار است در این دین،14- هیچ جای برای خشونت،15- سخت16- گیری،17- تعصب،18- افراط،19- زورگوئی،20- ترور،21- ترساندن یا تجاوز به مال و زندگی مردم وجود ندارد. مقاصد شریعت اسلامی در حمایت از حقوق اساسی بشر و بویژه در حمایت از زندگی،22- دین،23- عقل،24- خانواده و دارائی انسان تجسم می25- یابد.
بنابراین اسلام تجاوز به حقوق دیگران را به هر شکلی از اشکال، حرام کرده است تا حدی که تجاوز به یک نفر از افراد انسانی را، تجاوز به تمام بشریت قلمداد کرده است :
مَنْ قتلَ نفساً بغیر نفسٍ أو فسادٍ فی الأرض فکأنّما قتلَ الناسَ جمیعاً المائده / 32.
هر کس انسانی را بدون ارتکاب قتل یا فساد در زمین، بکشد چنان است که گویا همة انسانها را کشته است. پس، هر فرد، تمام انسانیت را در خود به نمایش میگذارد و آن انسانیتی که اسلام بر حمایت آن، حرص میورزد در احترام هرفرد به دیگری تجسم مییابد. همچنانکه در حدیث شریف آمده است : (کلُّ المسلمِ علی المسلمِ حرامٌ دُمه و مالُه و عِرضُه) امام مسلم در کتاب بر آن را روایت کرده است.
: خون، مال، ناموس و همه چیز مسلمان بر مسلمان حرام است. و در حدیث دیگر آمده است : (لا یحل لمسلم أن یُورِعَ مسلماً) ابو داد در کتاب ادب روایت کرده است. حلال نیست که مسلمان، مسلمانی دیگر را بترساند و همچنین اسلام به همزیستی مسالمتآمیز بین ملتها و به عدل و داد بین غیره مسلمانان، فرا میخواند :
لا ینهاکم الله عن الذین لم یقاتلوکم فی الدین و لم یخرجوکم من دیارکم أن تبروهم و تقسطوا الیهم إن الله یحب المقسطینالممتحنه / 8.
4- مسئولیت حفظ امنیت هموطنان و آسایش آنها مسئولیت مشترک بین همه مردم است و تحمّل این مسئولیت تنها راه آسایش و امنیت در رویاروئی با خطرهای فسا و إفساد است.
همه ما، همچنانکه در حدیث شریف آمده است : «مانند قومی هستیم که سوار بر کشتی میشوند، برخی از آنها در طبقهی اول و برخی در طبقهی دوم ساکن میشوند و ساکنین طبقهی اول، برای استفاده از آب دریا میگویند
ما مکانی را که متعلق به خود ماست سوراخ میکنیم و به کسانی که بالای ما هستند هیچ اذیت و آزاری نمیرسانیم. در این حالت اگر به حال خود رها شوند و آنان را از این کار باز ندارند همگی به هلاکت میرسند و اگر آنان را نهی کردند همگی نجات مییابند. امام بخاری در کتاب الشرکه روایت کرده است.

در قرآن قاعدة اساسی و صریح نسبت به آزادی در انتخاب دین وجود دارد که میفرماید : :
لا اکراه فی الدینالبقره / 256.
در دین هیچ اجباری نیست. به همین سبب، اسلام ایمان و عدم ایمان را از اموری قرار داده است که ارتباط اساسی به خواست خود انسان و میل و رضایت درونی او دارد.
من شاءَ فلیؤ مِنْ و من شاءَ فلیکفرْالکهف 29.
هر کس میخواهد ایمان بیاورد و هر کس میخواهد کافر شود.
قرآن، پیامبر (ص) را به این حقیقت متوجه ساخته است و بیان کرده که بر تو فقط تبلیغ دعوت واجب است و تو نمیتوانی مردم را به گرویدن به اسلام اجبار کنید.
افأنت تُکرهُ الناسَ حتی یکونوا مؤمنینَ یونس / 99.
(ای پیامبر) تو میخواهی مردمان را مجبور سازی که ایمان بیاورند؟ (این کار از دست تو ساخته نیست)
لست علیهم بمسیطر الغاشیه / 22.
تو بر آنان چیره و مسلط نیستی.
فان اعرضوا فَما أرسلناکَ علیهم حفیظاً إنْ علیک إلّا البلاغالشوری / 48
اگر (مشرکان از پذیرش دعوت تو) روی گردان شدند (باک مدار و غمگین مشو) چرا که ما تو را به عنوان مراقب و مواظب ایشان نفرستادهایم. بر تو پیام باشد و بس.
از آیات فوق روشن میشود که کتاب مقدس مسلمین، اجبار گرویدن به اسلام را با قاطعیت و بدون چون و چرا رد کرده است.
2- اسلام برای دعوت به دین و نشر آن خط مشی مشخص کرده که تبعیت از آن را بر کلیة مسلمین فرض نموده است. این خط مشی قرآنی از پیروان خود میخواهد که براساس حکمت، اندرز زیبا، و گفتار نیک مردمان را به دین اسلام فرا خوانند.
أدعُ إلی سبیلِ ربک بالحکمهِ و الموعظه الحسنه و جاد لهم بالتی هی أحسن النحل / 125.
(ای پیامبر) مردمان را با سخنان استوار و به جا و اندرزهای نیکو و زیبا به راه پروردگارت فراخوان و با ایشان با شیوة هر چه نیکوتر گفتگو کن.
و قولوا للناس حسناً البقره / 83
به مردم نیک بگویید.
بیش از صد و بیست آیه در قرآن کریم بیان میکنند که اسلام براساس رضایت قلبی و آموزش محض انتشار یافته است و بعد از عرضه شدن اسلام بر مردم، آنها به حال خود رها شدهاند تا در پذیرش و رد آن، کاملاً آزاد باشند. و بعد از فتح مکه، پیامبر (ص) اهل مکه را به حال خود رها کرد و فرمود : «اذهبوا فأنتم الطلقاء» : بروید، شما آزادید و بعد از پیروزی سرنوشت ساز بر آنان، کسی را به اسلام مجبور نکرد.
3- اتفاق نیفتاده که مسلمانان حتی یک نفر مسیحی یا یهودی را به اسلام مجبور کرده باشند. از این رو،4- خلیفة دوم عمر بن بن خطاب به مسیحیهای ساکن بیت المقدس امان داد و گفت : «زندگی،5- مسیحیها،6- کلیساها و صلیبهای آنان در امان هستند به هیچ کس به سبب دینش ضرر نمی7- رسد و بر انجام کاری ناگزیر نمی8- گردد». همچنانکه پیامبر (ص) در اولین قانون مدینه،9- بعد از هجرت،10- قید کرد که یهودیها و مسلمانان با هم جامعة مدینه را تشکیل می11- دهند. و به حق آنان در ماندن بر دینشان،12- اعتراف کرد.
4- خانم خاورشناس آلمانی زیجرید هونکه در کتاب خود، (الله مختلف تماماً) مقولهی انتشار اسلام با شمشیر را رد میکند و میگوید : مهربانی و گذشت عربی نقش سر نوشت سازی در انتشار اسلام داشته است. و این، کاملاً بر خلاف پنداری است که میگوید : اسلام با آتش و شمشیر منتشر شده است. این پندار، تبدیل به یک مسألة مغلطه آمیز خشک، علیه اسلام شده است و در ادامه میگوید : پیروان ادیان دیگر، مسیحیها یهودیها، صائبین و بتپرستها - خودشان بر گرویدن به اسلام اصرار کردهاند.
و این، مشهور است که لشکریان اسلام هرگز به جنوب آسیا یا غرب آفریقا نرفتهاند بلکه اسلام در آنجا از طریق بازرگانان مسلمان منتشر شده است. بعد از آنکه مردم از آنان رفتار نیک، اخلاق زیبا و برخورد درست میدیدند، جذب آنان میشدند و با رضایت کامل دین اسلام را میپذیرفتند.

 هفتم آبان، روز کوروش!

آیا کوروش ذوالقرنین بود؟

 شباهتهای هخامنشیان و حکومت استعمارگر انگلیس در قتل غارت حکومتهای دیگر

  آیا باید از کوروش تقدیر کرد؟